Is onze kerk een museum of een plaats voor spiritus? Sinds enige tijd ben ik betrokken bij het reilen en zeilen van de Lierse Sint-Gummaruskerk. Ik hou van ronddwalen, van kijken naar boven en beneden, van beneveld worden door gregoriaans gezang en de omklemmende geur van vervlogen wierook. Voor mij is de Lierse kerk een plaats om te rusten en te genieten. Maar vaak voel ik me eenzaam in mijn omringd zijn. Ik bedoel hiermee dat ik niet alleen ben in de kerk als gebouw maar wel alleen in het gevoel van beleving. Als jongeling ervaar ik hoe weinig respect leeftijdgenoten nog hebben voor de Kerk als instituut maar zeker ook voor de kerk als gebouw. Nochtans herbergt de kerk een schat aan culturele informatie. Ik denk hierbij aan glasramen, schilderijen, altaarstukken, … en niet te vergeten, de imposante middeleeuwse architectuur. Wist je dat, als je aan het westerportaal plaatsneemt (vaak de plek van de toren) en je kijkt recht naar voor, je het hoogkoor een beetje naar links ziet afwijken? Zo wou de middeleeuwse bouwheer het hangende hoofd van Christus nabootsen! Dit is duidelijk te zien in onze Brabantse hooggotische kerken, zoals deze in Lier, Mechelen en Antwerpen voorbeelden zijn.
Wat is nu het probleem dat ik wil aankaarten? Hoe gaan we naar de toekomst om met dit moeilijk patrimonium? Maken we het openbaar (en vormen we de kerk dus om naar een museaal gebouw) of laten we de kerk haar religieuze functie behouden? Ik besef hoe moeilijk dit thema ligt, zeker voor de meer gelovigen onder ons. Toch vrees ik dat de kerk als gebouw en ook als instituut geen andere keuze heeft. De grootste vijand is momenteel verveling. Mensen willen wel maar krijgen geen uitdaging voorgesteld. Geloof biedt niet langer de houvast die ze zoeken en dus moeten ook de gebouwen in kwestie eraan geloven. En dat is jammer, zeker wanneer je zo’n schat aan Bourgondische pracht hebt. Tenslotte was dit het enigste moment waarop onze streken op internationaal vlak iets betekenden. We kunnen de Vlaamse Primitieven moeilijk anders plaatsen! En toch zijn het net die gebouwen en kunstwerken die als eerste het gelag betalen.
Zijn er oplossingen mogelijk (en dan richt ik me in de eerste plaats naar de kerk in Lier)? Natuurlijk, maar ze moeten wel aangekaart worden! Mensen jaag je weg door onmiddellijk inkomgeld te vragen, een cruciale fout in mijn ogen. Je moet mensen plagen, spelend uitdagen en “teasen”. Je moet ze tonen dat er meer is dan wat de buitenkant toont, maar ze moeten ook de kans krijgen! Ik heb mensen zien omdraaien omdat ze 1 euro inkomgeld dienden te betalen. En ik begrijp hen ook, de kerk is een openbaar gebouw, niet waar? Toch geloof ik in het deels openstellen van de kerk en het afsluiten van het hoogtepunt. De Lierse kerk biedt er enkele, die momenteel weliswaar nog verborgen of in herstelling zijn, maar eenmaal tentoongesteld, zullen ze zeker een ultieme publiekstrekker worden. Plaats daar nog een goed uitgedachte marketingcampagne bij en de kerk is zeker klaar om opnieuw te stralen.
In een volgend bericht zal ik verder ingaan op wat de kerk zoal biedt, vaak onterecht vergeten!
