Opmerkelijk, iemand had zelfs een Raveel hangen. Ikzelf zou niet durven zeggen dat ik zover ga maar een Liechtenstein-repro lijkt met toch ook al wel ok.

Wat denken jullie?

De herontdekte liefde voor koffie is heel manifest: overal duiken koffiebars als paddenstoelen uit de grond. Ze zijn hip, ze zijn trendy en ze zijn anders. Ze gaan in tegen de mainstream, tegen de Starbucks’en van deze wereld. Ze ontbolsteren zich tot de plek waar je gezien wil worden en waar je, en passant, nog een heerlijk kopje troost krijgt. Ze zijn elitair.

Leg gewoon de stukken van de puzzel bijeen en je komt tot die slotsom. Je hebt de nieuwe zelfverklaarde waard, de barista, die uit een groteske machine een tas koffie tovert. Schuimpje hier, melkje zus en klaar is koffie. Een zelfgemaakt gebakje, mijnheer? Of liever de Times als compagnon? Een nieuwe wereld waarin een doorsnee drank een verheven status krijgt. Zou er al een Premier Cru-ranking voor koffie bestaan, denk ik dan.

Nee, ik ben niet mee met de hype. Ik ben trotse eigenaar van een eenvoudig koffietoestel dat me tot op vandaag steeds fris en monter bediend heeft. Koffie uit de supermarkt of zelfgemalen bonen, nooit sputtert hij tegen. Toegegeven, een machine van ettelijke duizenden euro’s zal me betere koffie schenken. Bonen uit de vergeten uithoeken van deze wereld zullen mij omverblazen van verbazing. Melkschuim in figuurtjes? Ge…ni…aal!

Maar heeft iedereen ook al eens gedacht aan de ecologische impact van die nieuwe liefde? Voor zover ik me herinner is koffie geen inlandse teelt. We importeren dus. Vaak uit verre landen, landen die we ondersteunen dankzij Vredeseilanden of andere initiatieven. Tot zover het goede nieuws. Maar het plaatje lijkt me minder interessant als we die mastodonten van containerschepen erbij halen. Zij zijn een aanslag op onze natuur maar geen kat die er om kraait, zolang ze maar op tijd en stond hun kunstwerkje krijgen. Met schuimpje en Times graag. Als het kan ook nog gratis Wi-Fi? Bedankt, mijnheer!

Koffie als kunst, ik krijg er persoonlijk de kriebels van. Maar wie weet is de hype wel helemaal niet zo erg als we dachten. Misschien weten we binnen 20 jaar meer…

Da Vinci’s Dame met de hermelijn is voor mij het werk van 2011. De hype, de commotie maar ook mijn bezoek aan Krakow (waar het werk tentoongesteld wordt) maken dit voor mij de kunstherinnering aan het voorbije jaar.

Ik werk voor Katoen Natie Art, een nieuwe branche binnen de groep. We bieden logistieke ondersteuning aan culturele instellingen. Zo was het voor velen een openbaring om een barcodelabel op een kist aan te brengen. Stel je voor, de mogelijkheid om op ieder moment te weten waar je kunstwerk zich bevindt. Voor ons basic, voor hen een nieuwe wereld. En dus bouwen we aan een samenwerking die echt iets betekent, die echt een verschil kan maken en die gewoonweg enorm veel voldoening geeft. Ik voel me als een vis in het water en daar draait het toch om, niet?

Wat doen we nu concreet? Ach, voorbeelden hoef ik niet aan te halen, die komen binnenkort wel in de krant. Maar deze wil ik jullie niet onthouden:

Niki de Saint Phalle, Franse kunstenares met haar beroemde beelden, wordt tentoon gesteld in een kantorencomplex, een unicum. Niet onterecht zijn we daar trots op. En zo vul ik mijn dagen. Met Kunst. Met Passie. Soms zit het eenvoudig in elkaar.

Daarom, een manifest. Eentje dat opgesteld is door een buitenstaander. Ik kijk in alle richtingen en zoom dan in. Maar eerst een vlucht over de vallei. Punt 1 is een feit.

Kunst moet opnieuw naar de straat.

Daartoe moeten kunstenaars zich publiek outen, de straat optrekken en kunst onder de mensen brengen. Zij moeten de hulp kunnen inschakelen van moderne media-goochelaars. De boodschap, zoals bepaald in punt 2, moet gecoördineerd naar buiten komen. Opnieuw kan moderne media een beginpunt zijn.

Punt 1 zal stap voor stap uitgebouwd worden met ideeën, theorieën maar vooral praktische toepassingen. Geen academische visie maar een concreet plan. Dit “manifest” zal de basis vormen.

Voor zij die enigzins interesse hadden om bovenstaande tekst te lezen, ik bewonder jullie mateloos. Voor mij was het gewoon een uiting van mijn walging tov hoogmoedig gedrag, zo kenmerkend voor de kunstwereld. Waar zijn die maatschappelijk geëngageerde kunstenaars? Of zijn we echt zo meegesleept door televisie en fotografie als middel tot maatschappijkritiek? Waar zijn de Warhols, de Duchamps, de Judds? Ik wil drama, ik wil overmand worden door emoties en vooral, ik wil zelf zoveel mogelijk ontdekken. Keuze, al zo vaak aangehaald als de drijfveer achter menselijke beslissingen, moet centraal blijven. Keuze tussen wel of niet neergeknuppeld worden door nieuwe ideeën. Ik wil niet langer de urinoir te hoeven aanhalen als keerpunt in de kunstwereld.

Ik wil dat kunst opnieuw zoveel meer wordt. Maar ik wil vooral dat kunst opnieuw iets voor de gewone mens wordt en niet dat elitair speeltje van de ‘happy-few’.

In eerste instantie klinkt dit een moeilijke keuze maar ik verantwoord het als volgt: persoonlijk denk ik bij Westmalle tripel aan kleurrijke terrasjes met een zomerse sfeer. Ideaal om naar andere mensen te kijken, te bewonderen en soms ook af te keuren (laten we eerlijk zijn!).

Als complexe smaak met een sterke bittere toets, liefst fris geschonken, nodigt dit bier mij uit om rustig naar de omgeving te kijken en aandachtig ieder detail te analyseren, of het nu mensen zijn of een kunstwerk is voor mij een nuanceverschil. En dus kies ik voor de tripel van Westmalle!

Waarom nu net het Lam Gods? Eenvoudig, wanneer je bovenstaande uitleg in achting neemt: het schilderij is zo complex, een mengelmoes van mensen, afbeeldingen, details en kleuren. Het geeft slechts langzaam al zijn geheimen prijs en enkel de aandachtige toeschouwer neemt de tijd om ze te ontdekken.

En dus koppel ik met enige zelfgenoegzaamheid het meesterwerk van Jan en Hubert aan het vlaggenschip van de abdij van Westmalle.

Waar schuilt het geheim in? Niet zozeer in een optimalisatie van het beleid of management, dat geloof ik niet, maar wel in het hefboom-effect waarvan in de studie van het VTi (Vlaams Theater instituut) sprake is: “iedere euro gesubsidieerd, genereert een 1,25 euro naar de werknemer”. De subsidies laten toe extra economische ademruimte te ontwikkelen waardoor meer inkomsten beschikbaar zijn en dus meer sociale bijdragen. Een win-win-situatie voor de overheid dus…

Waarom geloof ik niet in die optimalisatie? Culturele instellingen zitten net zoals vele openbare instellingen vast in bepaalde patronen en denkwijzen. Ik heb al vaak mijn grof geschut boven gehaald om te fulmineren tegen het gebrek aan sociale interactie vanwege museale en culturele instellingen. Sociale media en andere vormen van massacommunicatie worden onderbenut of gewoonweg genegeerd. Een nieuwe vorm van modern denken is volgens mij meer aan de orde. Het eenvoudig weg opstarten van een facebook- of twitter-account is weliswaar een eerste stap, het consequent onderhouden blijkt toch nog al te vaak te hoog gegrepen. En dan heb ik nog niet gesproken over iedere gebrek aan integratie van sociale media in tentoonstellingen en workshops.

Ondanks mijn bemerkingen rendeert kunst en cultuur, dat heeft het VTi aangetoond en bewezen. Ik las dan ook met plezier dat Schauvliege de subsidies voor de culturele sector evenrediger gaat verdelen (voor de cijfers wijs ik naar de Standaard van maandag 4/4). Maar dezelfde studie is ook zo eerlijk om te melden dat experimentele kunst niet rendeert. Misschien iets waar we ook wel rekening mee moeten houden. Ik merk dat we opnieuw tussen de moeilijke keuze zitten van jonge kunstenaars om de taboes volledig te doorbreken dan wel op zoek te gaan naar het traditionele. De markt heeft echter wel gekozen voor een terugkeer naar ‘oude’ waarden en normen. Misschien dat net daarin de uitdaging voor de culturele sector schuilt?

Ondanks alles blijkt cultuur dus een waardevolle investering. Hopelijk zal de markt hier van kunnen profiteren!