Hoe meer ik lees en rond me kijk, hoe meer ik vaststel dat we hopeloos naar nergens lopen. Musea, culturele instellingen, openbare gebouwen, … Alle bieden ze de mogelijkheid om mensen te boeien, te interesseren, zelfs te entertainen. Maar toch zie je ze zich vastklampen aan vervlogen idealen en verloren ideeën. Afgelopen vrijdag was ik in Brussel, Bozar om preciezer te zijn, om El Greco te bezoeken. Hoopvol gestemd betaalde ik de inkom en vertrok doorheen een ontdekkingstocht langs de Bozar om uiteindelijk via de achterzijde de tentoonstelling binnen te treden.

Tekst, zoveel tekst, teveel tekst…

De trap afgedaald stootte ik op een muur van tekst. In vier talen, gelukkig. Een levensverhaal over de schilder. Als kunstliefhebber nam ik de tijd om te lezen. Weinig boeiends, zo leek, eerder een getater van feiten en encyclopedische gebeurtenissen. Ontgoocheling en vooral ergernis nummer een was een feit. De eerste twee zalen waren gevuld met werken van ateliermedewerkers of kopies naar El Greco. En alweer muren met tekst volgekribbeld. Licht verveeld jaagde ik mezelf verder, nam ondertussen nog een prachtwerk van de Heilige Sebastiaan mee en trad de volgende zaal binnen. Opnieuw tekst, tekst, tekst … Stop met die tekst, dacht ik bij mezelf en blijkbaar was ik niet alleen. Ik observeerde aandachtig iedereen die binnentrad en telde wie las en wie voorbijging. Nog geen tien procent las de ganse tekst, een andere twintig keek es en ging verder, de overige meerderheid gunde zelfs geen blik. Bon, een eerste indruk was dus de goede. Deze zaal bood op zich weinig boeiends, op een werk of twee na. De teleurstelling over deze tentoonstelling zwelde gevaarlijk aan. Na nog enkele zalen met muren vol tekst (met meeste een herhaling van reeds eerder opgesomde feiten) was het dan eindelijk aan de zaal met de apostelen (uiteraard nogmaals voorafgegaan door een barricade van tekst). Een moment suprême, dat was het minste wat ik kon zeggen. Absolute pracht, een gelukbrengende afsluiter van een ontgoochelende tentoonstelling.

Wat zei ik ook alweer?

Ik haal het dus aan: teveel tekst doodt je presentatie, zij het nu een tentoonstelling, wandeltocht, ontdekkingstocht, … Mensen zijn niet langer geboeid door alleen maar tekst en prentjes. Ze verdienen interactie. Als mensen iets willen weten, halen ze Google of Wikipedia boven, niet de tentoonstellingscatalogus, althans toch niet onze generatie. Je moet ze iets brengen of ze haken af. En toch blijkt nogmaals hoe weinig curatoren dit begrepen hebben. Ik zie dit ook dagelijks om me heen, hoe gidsen absoluut niet weten hoe mensen te boeien. Feiten afratelen werkt niet, het verhaal moet inspireren, aanzetten en uitnodigen. Interactie als daad bij het woord.

En wat dan?

En net daar falen meeste culturele instellingen: ze gaan er van uit dat mensen tijd en geduld hebben. Fout, mensen zijn gejaagd en willen dingen liefst zo eenvoudig mogelijk overhandigd krijgen. Daarom is er web 2.0, dat ons een handje kan helpen. Stel je voor: een eenvoudige webapplicatie die je toelaat je feedback na te laten, deze analyseert en daar een wordcloud of iets dergelijks van maakt. Op die manier zie je als organisator onmiddellijk waar je sterktes en waar je zwaktes liggen. Mensen laten graag feedback na (denk maar aan het succes van een gastenboek in een kerk/museum), dus waarom er dan geen maken die je ook effectief benut? Of laat mensen iets schrijven en stuur ze vervolgens een gepersonaliseerde wenskaart toe, fysiek of digitaal (printbaar weliswaar)? Gegarandeerd succes en je mond-op-mond reclame kan beginnen. Uiteindelijk is dat nog steeds belangrijk, zo niet het belangrijkste. Want als ik enkele mensen om me heen mobiliseer en hen vertel dat El Greco een zaal de moeite is en de rest tekst, gegarandeerd dat ze niet gaan (als ze dat al van plan waren in de eerste plaats …). Een uiterst gevaarlijke situatie!

Hoe kan het dus beter?

Laat ik daar later op terugkomen!